بررسی آخرین تحولات آسیای غربی

2 23

بی تردید جهان اسلام این روزها با مسائل و چالش های مختلفی روبروست و بین ارمان ها و ایده ال ها و واقعیت هیا موجود فاصله زیادی وجود دارد. با اینحال در خلال چند روزگذشته که هنوز هم جریان دارد چند موضوع بیشتر خبرساز بوده و بخش قابل توجهی از اخبار رسانه ها را به خود اختصاص داده است . امضای توافقنامه میان طالبان و راستگرایان و راستگرایان افراطی امریکا حاکم بر کاخ سفید به رهبری ترامپ‏، توافق آتش بس میان روسیه و ترکیه بر سرادلب بعد از چند هفته درگیری های شدید و ادامه اقدامات  دولت ملی گرای هند به رهبری مودی درباره سلب تابعیت مسلمانان مقیم این کشور علیرغم خوشنامی هند در گذشته از جمله این مسائل خبرساز است.

امضای توافقنامه میان طالبان و دولت ترامپ بدون حضور و موافقت دولت قانونی و مرکزی کابل

روز شنبه برابر با ۱۰ اسفند توافقنامه ای میان طالبان و دولت ترامپ در دوحه پایتخت قطر امضاء شد که از آن به توافقنامه صلح تعبیر می شود اما تردیدهای جدید در زمینه تحقق این ادعا وجود دارد. این توافقنامه بعد از ۱۱ دور مذاکره بین دو طرف حاصل شد. این توافقنامه از سوی ملاعبدالغنی برادر فرد شماره دو طالبان و زلمی خلیلزاد نماینده آمریکا در امور افغانستان و با حضور برخی ناظران بین المللی در دوحه قطر امضا شد دعوت از نمایندگان تعدادی از کشورها و سازمان های بین المللی برای حضور در مراسم امضای توافقنامه آمریکا و طالبان، اقدامی نمایشی برای دستیابی به دو هدف است:هدف دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا بهره برداری تبلیغاتی درانتخابات ۲۰۲۰ این کشور با مهم و جهانی جلوه دادن توافق با طالبان است و هدف طالبان نیز کسب مقبولیت و شناسایی بین المللی به عنوان یک طرف مهم و تاثیر گذار در تحولات افغانستان است .دولت ترامپ با امضای این توافقنامه اساس و ادعای سیاست های خود را در نزدیک به دو دوهه گذشته زیر سوال برد. امریکا بعد از واقعه ۱۱ سپامبر سال ۲۰۰۱ که با حملات القاعده به برج های دوقلو تجارت جهانی و وزارت دفاع خود مواجه شد با این دلیل به افغانستان حمله و لشگر کشی کرد که طالبان به القاعده پناه داده و با آن کار می کند. با وجود اینکه گفته می شود بن لادن رهبر القاعده در جریان عملیات نظامی امریکا کشته شد و دیگر خبری از این سازمان نیست اما افراد و گروه هایی که همان کار القاعده را چه در افغانستان و چه در سایر کشورها از جمله سوریه با عناوین و القاب دیگر انجام می دهند نه تنها کم نشده اند بلکه افزایش هم یافته اند و از نمونه های بارز آن راه یافتن داعش به افغانستان است که بدون کمک آمریکا امکان پذیر نبوده است. هرچند در این توافقنامه بر مقابله با داعش تاکید شده اما هیچ تضمینی وجود ندارد که هیچ یک از طرفین این قرار داد ملزم به این کار باشند و یا اساسا اعتقاد راسخ به ان داشته باشند. بی تردید دولت قانونی و مرکزی افغانستان اراده و انگیزه لازم را در این زمینه داشته باشد اما این دولت هیچ جایگاهی در این توافق ندارد و در واقع امریکا و طالبان با توافق دوجانبه با یکدیگر دولت مرکزی و قانونی افغانستانرا دور زده اند و از این طریق پایه های توافق بین المللی بن را که به شکل گیری نظام سیاسی جدید این کشور انجامید سست و شل کرده اند و در وضعیت کنونی که اشرف غنی و عبد الله عبد الله هر یک خود را رئیس جمهور قانونی این کشور می دانند تردیدها و نگرانی ها در اینباره بیشتر شده است که گویا راستگرایان حاکم بر امریکا طرح تجزیه این کشور را در دستور کار دارند و انتخابات اختلاف برانگیزریاست جمهوری این کشور وهمچنین امضای توافق دوحه  گامی در این مسیر بوده است. یکی از موارد سوال برانگیز توافقنامه دوحه ملزم کردن دولت افغانستان به آزادی ۵ هزار تن از زندانیان طالبان است که اگر چنین کاری صورت گیرد به تقویت طالبان می انجامد و در عین حال زمینه را برای هرج و مرج و ناامنی فراهم می کند. تجارب عراق و سوریه و همچنین سایر کشورهای عربی که در معرض پروژه موسوم به بهار عربی قرار گرفتند نشان داده است که یکی از شیوه های امریکا و متحدانش برای ایجاد ناامنی و هرج و مرج  ازادی ترورست ها از زندان ها است و از این دید کاسه ای زیر نیم کاسه ادعای صلح زایی توافقنامه دوحه  وجود دارد.

امضای توافق آتش بس میان ترکیه و روسیه بر سر ادلب

این توافق در جریان سفر رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه به روسیه و دیدار با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور این کشور حاصل شد. این دیدار به درخواست اردوغان صورت گرفت و پیش از این چندین درخواست وی از سوی پوتین در شده بود. از دید روسیه ، ترکیه به تعهداتی که پیش از این در قالب توافق سوچی پذیرفته بود عمل نکرده است. طبق این توافق که در سال ۲۰۱۷ حاصل شد قرار بود روسیه خواستار توقف پیشروی نظامی ارتش سوریه شود و در مقابل ترکیه با گروه های مسلح و تکفیری مستقر در ادلب مذاکره کند و ان ها را به خلع سلاح و ترک محل متقاعد کند . اما در مقابل با وجود اینکه بیش از یکسال فرصت داده شد اما ترکیه نه تنها به خلع سلاح اقدام نکرد بلکه در مواردی مشاهده شد که کماکان به تسلیح و تقویت گروه ها یی می پردازد که هیچ مرز مشخص و قابل اطمینانی با تکفیری ها و تروریست ها ندارند و چه بسا بارها با تغییر عناوین و القاب با یکدیگر به ائتلاف دست زده اند. در چنین شرایطی روسیه به دولت و ارتش سوریه برای ازسرگیری عملیات ازادسازی ادلب چراغ سبز نشان داد و در عین حال ارتش سوریه را مثل همیشه پشتیبانی هوایی کرد که در مواردی به کشته شدن تعدای از نظامیان ترکیه انجامید. در مقابل ترکیه به جای پاسخ به روسیه علاوه بر اهداف و مراکز ارتش سوریه، نیروهای حزب الله و ایران را مورد هدف قرار داد و این دقیقا چیزی بود که امریکا و رژیم صهیونیستی و عربستان و امارات از مدت ها پیش در انتظار ان بودند و اساسا دیوید ساترفیلد با این هدف سفیر امریکا در ترکیه شده است. با اینحال ایران و حزب الله برای جلوگیری از ایجاد یک چنین فتنه ای حداکثر خویشتن داری را نشان داد اما در بیانیه مرکز مستشاری تصریح شد که این سیسات نه از روی ضعف بلکه برای رعایت مصالح و منافع جهان اسلام است و الا ان ها نیز می توانستند اهداف و مراکز نیروهای ترکیه را مورد هدف قرار دهند که در محاصره کامل دارند. در مجموع می توان گفت که هرچند توافق جدید میان ترکیه و روسیه همه خواسته ها و مطالبات دولت سوریه را تامین نمی کند چراکه دولت دمشق  انتظار داشت در جهت اماده سازی برای برگزاری انتخابات پارلمانی فراگیر  همچنان به روند ازادسازی در ادلب ادامه دهد و بخش های دیگری از اراضی خود از زیر  اشغال و تسلط گروه های تروریستی و تکفیری ازادسازد. با اینحال به نظر می رسد دولت سوریه با توجه به روابط و همکاری های راهبردی که با روسیه دارد به این توافق پایبند خواهد بود و خواهد کوشید اینبار به اهداف خود همانند توافق سوچی نه از طریق نظامی بلکه از طریق سیاسی دست یابد. ارزش و اهمیت این توافق برای ترکیه شاید بیشتر از این جهت باشد که جلوی ضرر بیشتر را می گیرد. در جریان مداخلات نظامی اخیر ترکیه در ادلب این کشور ضمن اینکه برای اولین بار تلفات نظامی سنگین را متحمل شد بلکه با هر دو محور درگیر در سوریه چالش پیدا کرد و در صورت استمرار درگیری ها بر هزینه های این کشور در هر دو عرصه نظامی و سیاسی افزوده می شد. ضمن اینکه برقراری آتش بس فضای تنفسی را نیز برای گروه های مسلح تحت حمایت ترکیه فراهم می کند و از این بابت ترکیه منتظر زمان و شرایط بعدی می ماند. این توافق برای اروپا نیز مسرت بخش بود چراکه ترکیه بار دیگر در مرزهای خود را به روی مهاجران گشوده بود و در وضعیتی که اروپا از شوک برگزیت خارج نشده با چالش کرونا دست به دامن شده، بسیار سخت تمام می شد. هرچند در این میان امریکا نیز از این توافق استقبال کرده اما به نظر می رسد این بیشتر به این دلیل بوده که امریکا از این نگران بود که اگر سوریه سریع به ازادسازی ادلب دست می یافت و خیالش از این سمت راحت می شد به سمت ازادسازی مناطق شمال شرقی رهنمون می شد که امریکا چشمداشت های خود را به منابع نفتی این منطقه پنهان نکرده و با دستور مستقیم ترامپ به استقرار نیرو در حوالی چاه های نفتی دیرالزور کرده است ضمن اینکه امریکا از این طریق به نوعی خواسته برنقش دوبه همز نی و تفرقه افکنی خود سرپوش بگذارد و امریکا اولین و تنها کشوری بود که به صراحت از رویکرد نظامی ترکیه و شخص اردوغان در ادلب حمایت کرد .

سرستیز دولت ملی گرای مودی با مسلمانان و خیانت به میراث گاندی

تا پیش از اینکه ملی گراها در هند بر سرکار بیایند هند به عنوان کشوری شناخته می شد که حقوق اقلیت ها را به رسمیت می شناسد و همه را به یک چشم می بیند . از این جهت هند چند گام در عرصه دموکراسی جلوتر از سایر کشورها بوده و علاوه بر این هند بانی مقاومت منفی و همچنین جنبش غیرمتعهدها در عرصه جهانی بوده است که همه این موارد از هند یک برندخوش نامی ساخته بود که در اصل مهمترین سرمایه این کشور محسوب می شد. اما از زمانی که راست گرایان افراطی قدرت را به دست گرفته اند و از حمایت امریکا برخوردارند هند بتدریج از میراث تاریخی خود فاصله می گیرد و اکنون حداقل در برخورد با مسلمانان گام در مسیر دولت میانمار گذاشته است که طی سال های گذشته بدترین برخوردها را با مسلمانان این کشور داشته است.

پس ازالحاق کشمیر تحت کنترل هند و تقسیم آن به دو بخش و واگذاری زمین مسجد بابری به هندوها، اعطای حق شهروندی به مهاجران مسلمان را نیز ممنوع اعلام کرد.  دولت مودی در صدد یک دست کردن قانون احوال شخصیه است تا مسلمانان نتوانند قانون خود را داشته باشند. با وجود اینکه بیش از ۳۰ درصد جمعیت هند مسلمان هستند اما دولت راست گرای مودی مدعی است که مسلمانان هویت ندارند. مسلمانان هند سال ها متحد حزب کنگره بودند و توانستند تا ۳۹ کرسی پارلمان را کسب کنند که در تشکیل دولت ائتلافی موثر بود.  با اینحال مسلمانان متاسفانه نتوانسته اند تشکل های سیاسی قوی برای حمایت از منافع خود در هند داشته باشند و این موجب شده است که هندوهای افراطی پس از به قدرت رسیدن راستگراها در امریکا زمینه را برای تضیع حقوق مسلمانان مساعد ببینند. پیش از این دادگاه عالی هند طی حکمی ۲/۷ هکتار از اراضی مسجد بابری را به راستگرایان افراطی واگذار کرد و قرار شد محل دیگری برای ساخت مسجد به مسلمانان واگذار شود این در حالی است که دو دهه این دادگاه نتوانسته بود در این مورد رای صادر کند. مسجد بابری سال ۱۵۲۸ توسط زین الدین بابر که از پادشاهان بزرگ هند است ساخته شد. با این حکم موقعیت راستگرایان افراطی تقویت شد. راستگرایان افراطی دستور کار مشترک دارند که مهمترین آن الحاق کشمیر به هند بود. با لغو قانون ۳۷۰ مساله دوم واگذاری زمین مسجد بابری به راستگرایان افراطی و سوم اخراج بنگلادشی ها و چهارم از بین بردن پاکستان و الحاق بنگلادش به هند از سیاست های راستگرایان افراطی است.  در دوره جدید و نخست وزیری مودی دو بخش، لغو قانون ۳۷۰ و واگذاری مسجد بابری به راستگرایان افراطی، اجرایی شد. همچنین  دولت مودی نام بسیاری از اسم های اسلامی را در هند تغییر داده است. درحال حاضر ۲۰۰۰ مسجد مورد مناقشه با هندوها است. استفاده ابزاری از دین و سیاست پوپولیستی مودی نخست وزیر هند در بلند مدت امنیت و و حدت ملی هند را به خطر می اندازد. هیچ یک از کشورهای اسلامی به حکم دادگاه عالی هند برای واگذاری مسجد بابری به راستگرایان افراطی (که مدعی از حمایت از هندوایسم هستند) واکنش نشان ندادند  دولت هند تلاش می کند تا از ضعف جهان اسلام برای پیشبرد اهداف خود استفاده کند. در هند حدود بیش از ۳۰۰ میلیون مسلمان زندگی می کنند که بدون تردید تحت فشار بیشتر قرار خواهند گرفت. وحدت سرزمینی نقطه آسیب پذیر هند است و سیاست های ضد اقلیت حزب راستگرای بی جی پی که مستقیماً تحت نفوذ آمریکا قرار دارد می تواند آن را تشدید کند. در گذشته هند را روشن فکران این کشور اداره می کردند اما اکنون راستگرایان افراطی در حاکمیت هستند. گروه های افراطی هندو ۳۰ هزار مکان را شناسایی کرده اند که مدعی هستند متعلق به معبد است و باید مسترد شود. در مجموع به نظر می رسد درصورتی که مسلمانان و کشورهای اسلامی در برابر تضییع حقوق مسلمانان درهند مقتدرانه ظاهر شوند می توانند سد بازدارنده در برابر ادامه سیاست های افراطی  و نژادپرستانه راستگرایان افراطی عمل کنند که هر روز بر گستره اقدامات خود علیه مسلمانان می افزایند .

2 نظرات
  1. احمد مرجانی نژاد می گوید

    تشکر از زحمات دست اندرکاران تهیه و نشر

    1. فرهنگ اسلامی می گوید

      ممنون از شما

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.