تقابل محور سازش با محور مقاومت در منطقه

مروری بر تحولات عرب:

0 283

جهان عرب در دو هفته ای که گذشت شاهد تحولات مهم سیاسی، نظامی ومیدانی  در دو جبهه سوریه و یمن بود که معادلات را به نفع محور مقاومت تغییر می دهد. تقابل محور مقاومت با محور سازش و تسلیم در سطح منطقه ادامه دارد و با ابتکارات جدید عملیاتی از سوی محور مقاومت،  جبهه سازش و تسلیم در حال عقب نشینی است.

در سوریه ارتش این کشور با همپیمانانش عملیات آزادسازی استان ادلب در شمال غرب سوریه از دست گروه های تکفیری جبهه النصره و احرار الشام را ادامه داده و تاکنون بیش از شصت در صد از خاک این استان را از لوث تکفیریها آزاد کرده است. درخواست آقای اردوغان رئیس جمهور ترکیه از پوتین رئیس جمهور روسیه برای توقف عملیات نظامی در ادلب نتیجه ای نداشته و مسکو اعلام کرده که آزادسازی خاک سوریه از سوی ارتش این کشور عملی مشروع در جهت گسترش حاکمیت ملی به شمار می آید و دولت ترکیه حق دخالت در امور داخلی سوریه را ندارد. دیدار اقای پوتین و اردوغان در حاشیه دیدار چهارجانبه با خانم میرکل صدر اعظم المان و ماکرون رئیس جمهور فرانسه در استانبول نیز نتیجه ای برای ترکیه نداشت و روسیه در برابر نگرانی ترکیه از کوچ دستجمعی جنگ زدگان سوریها به ترکیه پیشنهاد داد دولت سوریه جابجایی آوارگان به داخل سوریه را تسهیل کرده و این بهترین راه حل این بحران انسانی است که ترکیه نگران آن می باشد. در ده سال گذشته ترکیه با حمایت از جریانهای تکفیری و مخالفان سیاسی سوریه امیدوار بود که یک نظامی  در سوریه پدید آید که تحت الحمایه غرب باشد ولی این تصور ترکیه تحقق نیافت و دولت ترکیه اکنون با شکست آخرین سنگرهای آنان نگران گسیل تکفیریهای خارجی و تروریست ها با خانواده خود به مرزهای ترکیه است. درخواستهای آقای اردوغان از ناتو برای دخالت در بحران سوریه و سیاست تهدید اتحادیه  اروپا به رها سازی امواج مهاجرت اوارگان در مرزهای یونان و بلغارستان تا بحال نتیجه نداشته است بلکه این سیاست باجگیرانه اردوغان با تهدید اروپا روبرو شده است . به اعتقاد تحلیلگران سیاسی فروپاشی نیروهای تکفیری و وابسته به ترکیه و اسرائیل در برابر پیشروی و حمله ارتش سوریه سپر نیابتی را ازبین برده و ترکیه را به طور مستقیم وادار به ورود به بحران سوریه کرده است. به عبارت دیگر شکست مزدوران تکفیری در نبرد با ارتش سوریه عملا ارتش ترکیه را وادار کرده تا خود به طور مستقیم به  میدان بیاید و آنچه در طول یک دهه به صورت پنهانی انجام می داد اکنون آشکار کند. این اقدام ترکیه تاحدی چهره دخالتگر و متجاوز و حمایتگرانه از تروریسم تکفیری  دولت انکارا را نمایان ساخت و رهبران حاکم را در بن بست قرار داد . به عبارتی اردوغان نه تاب مقاومت در برابر سوریه و حامیان آن را دارد و نه  حاضر است از نفوذ نامشروع خود در سوریه چشم پوشی کند که با حمایت از تکفیریها به دست آورده بود. تلفات قابل توجه اخیر ارتش ترکیه در منطقه سراقب و النیرب عملا مشکلاتی برای ترکیه آفرید چرا که نیروهای ترکیه با دهها هواپیمای جنگی و توپ و تانک شهر ازاد شده سراقب را پس گرفت ولی شبانه با تلفات بسیار سنگین دوباره از دست داد و به همین دلیل برخی از واحدهای نظامی ترکیه از ورود به جنگ خودداری کرده و با تصمیمات دخالتگرایانه آقای اردوغان مخالفت کرده اند. بسیاری از احزاب ترکیه اعلام کرده اند حال که دولت دمشق قدرت پیدا کرده و توان حفظ امنیت مرزها با ترکیه را دارد هیچ بهانه ای برای رفتار دخالتگرانه ترکیه در این کشور قابل توجیه نیست. سفر آقای اردوغان به مسکو و گفتگو با پوتین رئیس جمهور روسیه در نهایت به توافق آتش بس انجامید و قرار شد نیروهای تکفیری از بزرگراه حلب- لاذقیه و حلب- دمشق دور شده تا در این بزرگراه ها حرکت خودروها آزادانه صورت گیرد. در این دور از درگیری دو سوم استان ادلب آزاد شده که یک دستاورد بزرگ نظامی برای محور مقاومت شمرده می شود.

در یمن حمله موشکی و پهبادی انصار الله به تاسیسات نفتی و پتروشیمی در شهر بندری ینبع  عربستان در ساحل دریای سرخ اغاز موج جدید عملیات برون مرزی را نمایان می سازد. پس از حمله انصار الله به تاسیسات نفتی عربستان در شرق شبه جزیره عرب موسوم به ارامکو در چند ماه پیش، فرایند گفتگو میان نمایندگان سعودی و انصار الله در عمان اغاز گردید و انصار الله برای اثبات حسن نیت خود عملیات نظامی برون مرزی را به طور کامل متوقف کردند. پس از چند ماه گفتگوی بی فایده و به نتیجه نرسیدن این گفتگوها و استمرار تجاوزات سعودی به ویژه در جبهه جوف در شرق صنعا ، انصار الله تصمیم گرفتند تا عملیات برون مرزی را از سر بگیرند و دولت ریاض را تحت فشار سیاسی قرار دهند تا این جنگ  ظالمانه را متوقف سازد. اگر چه ریاض اخبار این عملیات را شدیدا سانسور کرد اما قطعا خسارات عربستان بسیار گسترده بوده ولی مازاد نفتی در بازار جهانی کمبود صادرات نفتی و پتروشیمی  سعودی در نتیجه این حمله را نامحسوس ساخت و اولویت اخبار انتشار کورونا در سطح جهان این عملیات را تا حد زیادی تحت الشعاع قرار داد. اخیرا در جوف انصار الله نیز با استفاده از نوع جدیدی از موشک های ضد هوایی موفق شدند یک هواپیمای متجاوز تورنیدو سعودی را سرنگون کنند و زمانیکه مردم دور لاشه ای این هواپیما نزدیک شدند دیگر جنگنده های عربستان سعودی در یک اقدام جنایتکارانه مردم غیر نظامی را بمباران کردند و بیش از پنجاه زن ومرد و کودک به قتل رساند. عملیات به کارگیری موشک های ضد هوایی و سرنگونی هواپیمای فوق پیشرفته تورنیدو ساخت انگلیس از سوی انصار الله یک تحول نظامی به شمار می رود و انجام عملیات حمله به تاسیسات پتروشیمی و نفتی در ینبع در فاصله هزار کیلومتراز شمال یمن  یک تحول نظامی مهمی شمرده می شود. شاهدان عینی در شهر ینبع اعلام کردند که تمامی سیستمهای ضد هوایی از جمله سامانه پاتریوت در این شهر آماده باش بوده و دهها موشک شلیک کردند ولی علیرغم این شرایط موشکهای انصار الله به اهداف خود اصابت کردند. این تحول نظامی عربستان سعودی را تحت فشار بیشتری قرار می دهد تا به این جنگ ظالمانه پایان دهد که از پنج سال پیش اغاز شده است. تلاش انصار الله برای باز کردن جبهه درگیری زمینی در مرزبا عربستان سعودی از استان تازه آزاد شده جوف یک مشکل جدید نظامی است که گریبانگیر ریاض شده است که توان تامین نیروی نظامی کافی در جبهه ها را ندارد و استخدام مزدوران تا کنون تغییری در معادلات موجود نظامی نداشته است.

در عراق موضوع تشکیل کابینه جدید توسط آقای توفیق علاوی نخست وزیر مکلف با بن بست مواجه شد . گفته می شود از بیست و دو وزیر تعداد نوزده وزیر تعیین تکلیف شده بود و تنها در باره سه وزیر همچنان اختلاف نظر وجود داشت. آقای مقتدی صدر رهبر جریان صدری اعلام کرد چنانچه جریانهای کرد و سنی به کارشکنی سیاسی در تشکیل کابینه  ادامه دهند او مردم را یکبار دیگر به تظاهرات اعتراض آمیز علیه کارشکنان دعوت خواهد کرد. آقای علاوی دو بار در پارلمان حضور یافت ولی به علت تحریم جلسه از سوی بسیاری از گروه ها نصاب تامین نشد . آقای علاوی ماموریت داشت از طریق تشکیل دولت انتقالی زمینه مبارزه با فساد ریشه دار در این کشور و فراهم سازی زمینه برگزاری انتخابات زود رس پارلمانی را فراهم سازد ولی وی به علت کارشکنی احزاب سنی عرب و ائتلاف کردی ناچار شد استعفا دهد. احزاب سنی و کرد به علاوی اعلام کردند که وی می تواند وزرای شیعه را مستقل انتخاب کند اما نباید در سهم احزاب کردی و سنی دخالت کند. استدلال این احزاب  این بود که مردم شیعه علیه فساد احزاب شیعی قیام کردند اما احزاب سنی و کرد با چنین مشکلی مواجه نیستند. این شرایط علاوی را وادار کرد تا استعفا دهد. با پذیرش استعفای علاوی اقای برهم صالح رئیس جمهور عراق مکلف است گفتگو و مشورت با فراکسیونهای حزبی پارلمان را اغاز کند تا فرد دیگری مامور تشکیل کابینه انتقالی شود.

در لیبی پرونده جنگ داخلی که ده سال است ادامه دارد به سازمان ملل و شورای امنیت انتقال یافت و نماینده دبیر کل سازمان ملل آقای غسان سلامه موفق به برگزاری اجلاس گفتگوی مستقیم بین رهبران سیاسی شرق و غرب لیبی شد و دو طرف با پذیرش آتش بس قرار است گفتگو برای حل سیاسی بحران را با سرعت آغاز کنند. مدتی است که کشور های مختلف میانجیگری می کنند تا به این بحران سیاسی و امنیتی پایان داده و یکپارچگی را به این کشور برگردانند. دولت فدراتیو روسیه و المان در دو ماه گذشته با برگزاری اجلاس های سیاسی در باره لیبی تلاش داشتند تا زمینه اغاز گفتگو میان گروه های متخاصم سیاسی و نظامی فراهم کنند که این تلاشها زمینه اجلاس سازمان ملل را فراهم کرد و برای اولین بار گروه های لیبی رو در رو گفتگو خواهند کرد. قطعا استعفای اخیر و ناگهانی آقای غسان سلامه نماینده دبیر کل سازمان ملل در بحران لیبی به علت بیماری و کهولت سن می تواند اغاز  این گفتگوها را  با مشکل مواجه سازد.

البته مساله ویروس کورونا و گسترش آن در کشورهای عربی نیز یکی از موضوعاتی است که صحنه سیاسی عربی را تحت تاثیر قرار داد. گسترش سریع این ویروس به کشورهای امارات، بحرین، لبنان، فلسطین اشغالی، کویت، عربستان سعودی ، تونس، الجزایر، مغرب و مصر، صحنه عادی زندگی را در اکثر این کشور ها را برهم زد و صحنه نگران کننده جدیدی به وجود آورد و انتقال افراد  در سطح منطقه از طریق هوایی وزمینی را محدود کرد. ظهور بیماری کورونا و سرعت انتشار آن به علت نبود زیر ساخت های بهداشتی مناسب برای مقابله با آن می تواند اکثر کشورهای عربی را با مشکلات سیاسی اجتماعی در آینده روبرو سازد.

حسین رویوران

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.