موقعیت ژئوپلتیک ایران و انقلاب اسلامی

0 190

شکی نیست موقعیت سیاسی ایران از منظر ژئوپلتیک متضمن مناسبات و معادلات میان جغرافیای ایران و نظام سیاسی حاکم بر این کشور است. جغرافیای ایران موقعیت ارتباطی ممتازی برای این کشور ترسیم می کند و شرایط سیاسی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی (ره) اهداف متفاوتی مطرح می کند که ترکیب آنها موقعیت مهم کنونی ایران را پدید آورده است. با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، غرب دچار وحشت شد چرا که ایران به علت ویژگیهای ژئوپلتیکی و توان ایدئولوژیکی ناشی از انقلاب اسلامی، توان تغییر معادلات منطقه را داشته و پایان دادن به برتری مطلق رژیم صهیونیستی و تسلط کامل غرب بر منطقه و تبدیل شدن به قدرت اول منطقه  را در توان خود می دید و از این رو از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تا کنون دهها راهبرد برای سرنگونی و یا تضعیف نظام اسلامی در ایران به اجرا گذاشته شد از جنگ گرفته تا کودتا و از ترور های گسترده تا محکم ترین و گسترده ترین تحریمهای اقتصادی اما این تلاش ها تاکنون به نتیجه نرسیده و کوشش برای مدیریت این پدیده با ناکامی مطلق روبرو شده است. شکی نیست شناخت پایداری ایران در چهل سال و اندی بدون شناخت ژئوپلتیک ایران امکان پذیر نبوده است.

 

ژئوپلتیک ایران

ایران از لحاظ  جغرافیایی در جایی قرار گرفته است که به دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان دسترسی دارد و از تنوع پستی و بلندی و کوه و دشت و کویر برخوردار است و به علت وسعت سرزمینی با چهارده کشور مرز زمینی و آبی پیدا کرده است و به حوزه های مدیترانه و اروپا در غرب و حوزه های قفقاز، روسیه و آسیای مرکزی در شمال و شبه قاره هند در شرق اشراف دارد. این ویژگی های جغرافیایی که ایران را به مهمترین چهار راه ارتباطی در غرب آسیا تبدیل کرده امروزه اهمیت بیشتری می یابد چراکه معادله قدرت جهانی به آسیا در حال جابجایی است و ایران به علت موقعیت مهم خود در نزدیکی حوزه قدرت جهانی جدید، قدرت و اهمیت بیشتری پیدا می کند. ایران به علت موقعیت ژئوپلتیکی برای کشورهای همسایه بسته که به دریا راه ندارند مانند افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان، آذربایجان، ارمنستان، قزاقستان و حتی عراق که ساحل کوتاهی دارد نزدیکترین و با صرفه ترین نقطه ترانزیتی به شمار می آید.

ایران با انقلاب اسلامی ایران و تبعیت از  تئوری امت- دولت با اولویت آزادسازی فلسطین به مهمترین کانون اصلی جهان اسلام تبدیل شده است. اقدامات چهل ساله ایران در منطقه و حمایت از ملتهای مظلوم در فلسطین، لبنان، سوریه، عراق و اکنون یمن محور سیاسی گسترده ای را پدید آورده که تحت نام محور مقاومت فعالیت می کند و ایران را به مهمترین قطب اصلی منطقه در دفاع از قدس و فلسطین تبدیل می سازد. موفقیت حزب الله لبنان در بیرون کردن رژیم اشغالگر صهیونیست از این کشور و برقراری معادله بازدارندگی عملا برتری نظامی رژیم صهیونیستی را زیر سئوال برد که در جنگ ۲۰۰۶ نهادینه شد. در غزه نیز مقاومت فلسطین با چند درگیری سبک و سنگین جا پای حزب الله گذاشت و با درگیری سیف القدس در سال گذشته موفق به برقراری معادله بازدارندگی گردید. تنزل رژیم صهیونیستی در معادلات منطقه با همه امکانات تسلیحاتی پیشرفته اهدایی غرب عملا موقعیت منطقه ای ایران را برجسته ساخته و پس از درگیری روسیه و اوکراین، ایران اهمیت بیشتر پیدا کرد. توان تسلیحاتی ایران به ویژه نوآوری در صنایع موشکی و پهپادی به خلق قدرت بیشتر برای ایران انجامیده است. انتقال پایه های قدرت به همه کشورهای محور مقاومت عملا موجودیت رژیم صهیونیستی را با چالش جدی مواجه کرده است.

قدرت ایدئولوژیک و اعتماد به نفس جامعه ایران توان نوآوری را پدید آورد و با استفاده از نقاط قوت جغرافیایی وثروتهای طبیعی موفق به خلق الگویی از خود کفایی شده که مهمترین ابزار عبور ایران از تحریم بوده است. انگیزه های بالا و هوش سرشار جوانان ایرانی، ایران را به اولین کشور منطقه در تولید علم و نوآوری در اسناد سازمان ملل تبدیل کرده است.

جمع بندی:

شکی نیست که تحولات سریع بین المللی و احتمال تغییر معنی دار نظام بین المللی در چند سال آینده، جایگاه ایران را بیش از گذشته برجسته می کند و دولتمردان غرب به بهانه پرونده هسته ای تلاش دارند با ایران در زمینه های مختلف به گفتگو بپردازند و به توافق برسند هرچند ایران در حال حاضر تنها به گفتگو در باره پرونده هسته ای اکتفا می کند.  توان نظام سیاسی در ایران در تبدیل شرایط سخت محاصره و جنگ حد اکثری اقتصادی غرب علیه انقلاب اسلامی، تهران را به کانون قدرت تبدیل کرده و به نقطه یکسره سازی پیروزی نزدیکتر ساخته و تغییر معادلات و استمرار حیات سیاسی علیرغم همه توطئه ها، عملا ایران را به قدرت بلا منازع منطقه ای تبدیل کرده است که در هر محور جهانی قرار گیرد آن محور را سنگین تر می سازد. این شرایط در حال حاضر نتیجه طبیعی قدرت بی مانند ایدئولوژیک گفتمان انقلاب اسلامی است که در بستر با اهمیت جغرافیای امت اسلامی به ویژه در منطقه جنوب غرب آسیا عینیت پیدا کرده است و با گذشت زمان با توجه به جهت گیریهای جهانی جدید، اهمیت بیشتری پیدا می کند.

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.